RuimteGIDS is een samenwerkingsverband en wordt gesubsidieerd door ZonMw. Binnen het project werken onderzoeksorganisaties (Maastricht University, Zuyd Hogeschool), gemeenten Maastricht en Kerkrade, PBA2, Provincie en de GGD Zuid-Limburg samen aan kennis voor een gezonde stadsleefomgeving.

Kennisvragen 

De kennisvragen die een uitgangspunt zijn van onderzoek, zijn geformuleerd in onze kennisagenda:

1. Hoe faciliteer je de totstandkoming en gebruik van gezonde ontmoetingsplekken voor inwoners?
2. Hoe kan bewegen en sporten onder inwoners worden bevorderd door ruimtelijke ingrepen?
3. Hoe kan de leefomgeving sociaal inclusief vormgegeven worden met mogelijkheden voor interactie tussen verschillende (sociale) groepen?
4. Hoe kunnen inwoners en professionals uit diverse disciplines samenwerken aan een gezonde leefomgeving?
5. Hoe kan de inrichting van de openbare ruimte geïntegreerd worden aangepakt?

Download hier onze volledige kennisagenda (PDF, 1.0 MB).

Aanpak

Een belangrijk deel van bovenstaande kennisvragen kan worden beantwoord door het formuleren van praktijkgerichte leervragen, die gedeeld worden door beleidsmakers, professionals en bewoners. Om deze vragen te kunnen beantwoorden, gaan we als leergemeenschap samen in de praktijk leren. Dit willen we doen door vier gemeentelijke implementatie-projecten te ondersteunen met leer-projecten, die zijn gericht op gezondheids-impact. Twee leerprojecten vinden plaats in Maastricht en twee in Kerkrade. De lessen die we daarin leren met betrekking tot de vijf kennisvragen zullen landen in de RuimteGIDS-Zuid Limburg, met handvatten voor beleidsmakers en professionals. Deze RuimteGIDS neemt de vorm aan van een interactieve gids. Deze geeft op een interactieve manier oplossingsrichtingen, mogelijkheden en valkuilen bij het samen toewerken naar een gezonde leefomgeving in de stad. De voorlopige Ruimtegidsen zijn te vinden op deze website.

Om de leervragen binnen dit project te formuleren en beantwoorden wordt gewerkt met leergemeenschappen. Met deze leergemeenschappen gaan we samen in de praktijk leren. De leerprojecten hebben een duur van 3 jaar, de einddatum is 1 december 2022.  

Uitgangspunten bij deelname

Elke deelnemer aan de leergemeenschap denkt en doet mee bij de activiteiten waarbij hij/zij aanwezig kan zijn. Het aandragen van activiteiten of denkrichtingen voor de leergemeenschap aan de facilitatoren, en het betrekken van enthousiaste collega’s of buurtgenoten in de leergemeenschap, worden op prijs gesteld. Betreffende de coördinatie is het uitgangspunt dat de wetenschappelijk onderzoekers het leerproces faciliteren, wetenschappelijke kennis en methoden (inclusief tools) inbrengen en de onderzoeksactiviteiten uitvoeren (bijvoorbeeld de stakeholderanalyse, data verzamelen en analyseren, en terugkoppeling naar de gehele leergemeenschap).

De vier focusgebieden van RuimteGIDS

Hieronder volgt een beschrijving van de stappen die gezet in de vier leerprojecten. De uitkomsten hiervan zijn gerapporteerd onder RuimteGIDS Zuid-Limburg.

Voor het leerproject de Groene Loper en het leerproject de Blauwe loper zijn onderstaande stappen gevolgd:

1. Eind 2019 (Eind RuimteGIDS Fase 1) publiceerden we het Fase 1 eindproduct: de kennisagenda die een belangrijk uitgangspunt van verder onderzoek is, vanwege een focus op de 5 (hoofd-)kennisvragen. 

2. Vanaf eind 2019 (Start RuimteGIDS Fase 2) tot eind 2020 heeft RuimteGIDS, op basis van deze kennisvragen, zogenaamde ‘leervragen’ verzameld middels een stakeholder-analyse (semi-gestructureerde interviews), ‘kleuren op de kaart’-activiteiten en een buurtwandeling. De kleuren op de kaart activiteit leverde belangrijke informatie om samen de gebieden te bepalen om leervragen specifieker en relevanter te kunnen beantwoorden. De buurtwandeling voerde langs de belangrijkste plekken die door stakeholders in beide leergemeenschappen waren aangeduid als (potentieel) gezonde of ongezonde plekken. Tijdens de buurtwandeling konden deelnemers leervragen inbrengen en bestaande leervragen (bijvoorbeeld uit de stakeholderanalyse) verscherpen. 

3. Eind 2020 heeft het RuimteGIDS faciliteerteam die leervragen geclusterd per ‘focusplek en bekeken bij welk type kennisvraag van ons fase 1 eindproduct van midden 2019 de kennisvragen aansloten. 

4. Begin 2021 zijn de verzamelde leervragen voorgelegd aan de betreffende ‘leergemeenschap’ (alle stakeholders betrokken bij het gebied waarmee contact was opgebouwd). Dit met het doel deze door hen te laten rangschikken van belangrijk naar niet belangrijk. Hieruit kwam een lijst met hoogst geprioriteerde leervragen per focusplek. 

5. Medio 2021 hebben we een plan opgesteld om de leervragen te beantwoorden met behulp van een set aan methoden. Eén van de manieren om dat te doen, was het maken van een kleinere selectie focusplekken en het bedenken van overkoepelende hoofdvragen. Ons onderzoeksplan bevatte naast methodes zoals observatie- en interviewsessies ook activiteiten zoals sessies met de gehele leergemeenschap, activiteiten met buurtbewoners en meer buurtwandelingen. 

6. In de 2e helft van 2021 konden door COVID-19 alleen een deel van de observaties en interviews, en document-analyse plaatsvinden. Ook liepen door COVID-19 bepaalde projecten vertraging op, zoals de aanleg van Buurtpark Blauwdorp, waardoor bepaalde leervragen en hun methoden niet meer uitgevoerd konden worden. 

7. Begin 2022 verbeterde de COVID-19 situatie. Om nog op tijd voor de afloop van RuimteGIDS fase 2 met een eindproduct te kunnen komen, werden sommige focusplekken en leervragen enigszins in het Blauwe Loper leerproject enigszins aangepast. Eind 2022 vinden de laatste observaties en activiteiten in beide leerprojecten plaats. 

Leerprojecten Kerkrade West en Kerkrade Noord wijken enigszins af van bovenstaande stappen. Dit komt omdat leerproject Kerkrade West voor een groot deel bestond uit een retrospectief onderzoek en Leerproject Kerkrade Noord later startte waardoor er minder mogelijkheden waren om een leergemeenschap te vormen en gezamenlijk het onderzoek vorm te geven en uit te voeren. 

Stappen om te komen tot casus-overbruggende lessen en brede lessen 

Onderzoekers hebben door middel van cross-case analyses een vergelijking gemaakt tussen casussen (in de meeste gevallen de focusplekken waarop het onderzoek gericht was). Dit leverde overbruggende inzichten op, inzichten die interessant zijn voor een breder publiek. Door middel van twee expertsessies hebben betrokkenen uit het consortium RuimteGIDS geduid welke aanpakken of ingrepen tot positieve uitkomsten of (onverwachte) neveneffecten leiden. Indien mogelijk is ook bepaald in welke omstandigheden deze uitkomsten optreden. De uitkomst van deze expertsessies hebben geleid tot een drietal thema’s die samen de RuimteGIDS brede lessen vertegenwoordigen. 

Finale raadpleging van de leergemeenschappen

Na oplevering van het RuimteGIDS verslag zijn de betrokkenen in de leergemeenschappen uitgenodigd om feedback te geven. Dit leidde tot enkele aanscherpingen en aanvullingen in De Ruimtegids, bijvoorbeeld in de beschrijvingen van de casus of antwoorden op de leervragen.